domo, znajduje się obecnie jeden napis
POWSTAŃCÓW
w języku niemieckim – jest nim napis, W tym numerze „Czasu Dopiewa”
nazwa karczmy „Zum grünen Kranz” prezentujemy sylwetkę kolejnej z „Kobiet
[Pod zielonym wieńcem] znajdującej się Gminy Dopiewo”. Tym razem bohaterką
w Zakrzewie przy ulicy Długiej. naszej opowieści jest Waleria Skrzydlew-
ska – żona Stanisława, dzierżawcy ma-
Obecnie budynek zagrożony zawa-
jątku w Dopiewie.
leniem. Innym napisem, który można Waleria zapisała się w lokalnej hi-
historycznie uznać za przyległy do gminy storii jako kobieta niezwykłej odwagi
Dopiewo jest napis na budynku kole- i zaangażowania. Podczas Powstania
jowym przy wjeździe do Skórzewa od Wielkopolskiego odegrała kluczową rolę
strony Plewisk. Jest to napis o treści: w zapewnieniu wyżywienia dla formu-
„Asengarten” z próba przemalowania jących się oddziałów powiatu zachod-
na „Plewiska”. niopoznańskiego, dowodzonych przez
pułkownika Andrzeja Kopę.
Do końca XIX wieku znajdował się
Nie dysponowała kuchnią polową
tam przystanek kolejowy, który miał ani wojskowym zapleczem. Działała
połączenie pasem wąskotorowy do po- z potrzeby serca – z determinacją i od-
W bieżącym numerze chciałbym bliskiego majątku, którego właścicielem daniem. Każdego dnia, wraz z grupą
podjąć temat pozostających tu i ówdzie była rodzina Freudenreichów – nagrobek ochotniczek, przygotowywała posiłki dla
starych napisów w języku niemieckim. tej rodziny znajduje się na cmentarzu około 600 powstańców stacjonujących
Temat może się wydawać troszkę kontro- w Skórzewie. w Dopiewie. W trudnych warunkach, przy
ograniczonych zasobach, organizowała
wersyjny, lecz nie można mówić o historii Było więcej tych napisów, które nie
zaplecze żywieniowe, które stało się nie
Polski XVIII-XX wieku, pomijając fakt, zachowały się do dnia dzisiejszego m.in.: tylko źródłem siły fizycznej, ale także
że była Ona pod panowaniem 3 zaborców. napis informujący o poczcie w Dopiewie wsparciem moralnym dla walczących.
W czasach PRL-u starano się usuwać we wnęce w murze istniejącej do dzisiaj Zaangażowanie Walerii pokazuje,
wszelkie ślady obecności niemieckiej i – obecny budynek Urzędu Stanu Cywil- jak istotną rolę odegrały kobiety w lokonsekwentnie niszczono niemieckie nego, nazwa drugiej oberży w Zakrzewie gistyce powstania. Nie tylko jako saniszyldy. przy ulicy Długiej, gdzie znajdował się tariuszki, lecz także jako organizatorki
Miało to zatrzeć ślady, które pod- później sklep handlowy, napis na dworcu codziennego życia oddziałów – w tym
tak fundamentalnego aspektu, jakim
ważały by „polskość” danych terenów. kolejowym w Dąbrówce [Dombrowka],
było wyżywienie.
Na terenie naszej Gminy, o ile mi wia- napis na dawnym sklepie w Konarzewie Choć nie walczyła na froncie, jej
przy ul. Kościelnej i inne. wkład w zwycięstwo był nieoceniony.
Dbała o morale, troszczyła się o zdro-
dr Piotr Dziembowski wie i siłę tych, którzy ruszali do walki.
Jej działania miały ogromne znaczenie,
zwłaszcza w pierwszych, najtrudniejszych
dniach powstania.
Bez wątpienia można powiedzieć,
że ta mieszkanka Dopiewa należy do
grona zapomnianych bohaterek Powsta-
nia Wielkopolskiego. Choć jej nazwi-
sko – w przeciwieństwie do pułkownika
Kopy – nie pojawia się w podręcznikach
historii, lokalna pamięć i przekazy ro-
dzinne zachowały jej postać jako jednej
z cichych, lecz niezłomnych kobiet, które
wspierały walkę o wolność – karmiąc
tych, którzy ją wywalczyli.
Małgorzata Rogal-Dropińska
Niemieckie Napisy W Gminie Żywicielka
